
Soomaaliya iyo Xulafadeeda oo Fashiliyey Aqoonsi-raadintii Somaliland ee Guinea-Bissau
Dadaal ay Somaliland ku doonaysay inay aqoonsi diblomaasiyadeed kaga hesho Guinea-Bissau ayaa burburay kaddib markii dowladda federaalka Soomaaliya iyo dalal saaxiib la ah ay soo farageliyeen, sida ay Mada Masr ku warrantay iyadoo soo xiganaysa saraakiil sare oo xog-ogaal u ahaa wadahadallada. Wafdi ka koobnaa saddex mas’uul oo sare, oo uu ku jiray wasiirka arrimaha dibadda Somaliland, ayaa diyaarad gaar loo leeyahay ku tagay Guinea-Bissau si ay ula kulmaan saraakiil sare oo dowladda ka tirsan. Mas’uul Somaliland ah ayaa Mada Masr u sheegay in wadahadalladu guulaysteen, wafdiguna uu Bissau ka baxay isagoo aaminsan in aqoonsi rasmi ahi soo dhow yahay. Madaxweynaha Somaliland Cabdiraxmaan Maxamed Cabdullaahi, oo loo yaqaanno Cirro, ayaa sugayay bayaan rasmi ah iyo wicitaan xaqiijin ah oo uga yimaadda Bissau. Wasaaradda arrimaha dibadda Guinea-Bissau ayaa 26-kii Luulyo sheegtay in dalku uusan qaadan, isla markaana uusan ka fiirsanayn, wax go’aan ah oo lagu aqoonsanayo Somaliland. Sarkaal sare oo Soomaali ah ayaa Mada Masr u sheegay in Muqdisho, markii ay ogaatay joogitaanka wafdiga, ay la xiriirtay wasiirka arrimaha dibadda Guinea-Bissau. Sida uu sheegay sarkaalkaasi, dhinaca Guinea-Bissau ayaa beeniyey in mas’uuliyiin Somaliland ahi dalka joogeen, wuxuuna sheegay inuusan Bissau damacsanayn aqoonsiga Somaliland. Mas’uul Somaliland ah ayaa sheegay in faragelinta Soomaaliya ay taageereen Türkiye, Masar iyo Sacuudi Carabiya, halka sarkaalka Soomaaliga ahi sheegay in Muqdisho ay jawaabteeda la kaashatay dalal saaxiib la ah. Laba mas’uul oo Masaari ah ayaa sidoo kale Mada Masr u sheegay in Qaahira iyo Riyaad ay la xiriireen dowlado Afrikaan ah si ay uga digaan inay raacaan tallaabadii Israa’iil. Safarka Bissau ayaa qayb ka ahaa olole ballaaran oo Somaliland ay ku raadinayso aqoonsi, iyadoo sidoo kale la xiriirtay Eswatini, Koonfurta Suudaan iyo dowlado kale. Wasiiru Dowlaha Arrimaha Dibadda Soomaaliya Cali Maxamed Cumar ayaa 29-kii Luulyo Universal TV u sheegay in Muqdisho ay lix dal ku qancisay inaysan raacin Israa’iil, inkastoo uusan magacaabin. Cumar ayaa sheegay in Soomaaliya ay warqado u dirtay dowladihii ay Somaliland la xiriirtay, wuxuuna muujiyey kalsooni ah inaan dal Afrikaan ah ama quwad weyn oo caalami ahi aqoonsan doonin Somaliland. Ololaha ayaa xoogaystay kaddib markii Israa’iil ay 26-kii Diseembar 2025 noqotay dalkii ugu horreeyey ee Qaramada Midoobay ka tirsan ee si rasmi ah u aqoonsada Somaliland. Ra’iisul Wasaaraha Israa’iil Benjamin Netanyahu ayaa sheegay in go’aanka lagu gaaray ruuxda Heshiisyada Abraham, halka Soomaaliya ay ku tilmaantay weerar ka dhan ah madaxbannaanideeda. Sarkaal Soomaali ah ayaa Imaaraadka Carabta iyo Israa’iil ku eedeeyey inay taageerayaan oo hormuud ka yihiin ololaha aqoonsi-raadinta, balse labada dal midkoodna si cad uma xaqiijin doorkaas. Madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud ayaa bishii Juun meesha ka saaray in tallaabada Israa’iil ay dhalin doonto aqoonsiyo kale. Midowga Afrika ayaa si adag uga soo horjeeda tallaabo kasta oo wax u dhimaysa midnimada dhuleed ee Soomaaliya. Kaddib aqoonsigii Israa’iil, Guddoomiyaha Guddiga Midowga Afrika Maxamuud Cali Yuusuf ayaa sheegay in Somaliland ay weli qayb ka tahay Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya, wuxuuna ka digay in aqoonsigeedu abuuri karo tusaale khatar ah oo Afrika ka dhex dhasha. Somaliland, oo sannadkii 1991 ku dhawaaqday inay Soomaaliya ka go’day, ayaa samaysatay maamul, ciidamo ammaan iyo lacag u gaar ah, balse weli waxay raadisaa aqoonsi caalami ah. Bishii Janaayo 2024, Madaxweynihii hore Muuse Biixi Cabdi ayaa Itoobiya la saxiixday is-afgarad saadaalinayay in Addis Ababa ay marin u hesho xeeb dhererkeedu yahay 20 kiiloomitir, iyadoo mas’uuliyiinta Somaliland ay sheegeen in aqoonsi Itoobiya laga filayay. Heshiisyo dambe ayaa Soomaaliya iyo Itoobiya ku xaqiijiyeen madaxbannaanida, midnimada iyo wadajirka dhuleed ee labada dal, iyagoo ku heshiiyey in Itoobiya marin-badeed ka raadsato iyadoo la dhowrayo madaxbannaanida Soomaaliya. Safar uu Biixi sannadkii 2019 ku tagay Guinea ayaa sababay in Soomaaliya xiriirka diblomaasiyadeed u jarto Conakry, balse ma keenin aqoonsi. Cirro ayaa bishii Juun sheegay in 193 dal oo lala xiriiray ay Denmark iyo Israa’iil oo keliya ka soo jawaabeen. Jawaabta degdegga ah ee Muqdisho iyo taageerada ay ka heshay dalalka saaxiibka la ah waxay muujinayaan caqabadda diblomaasiyadeed ee weli hortaalla dadaalka Hargeysa ku doonayso aqoonsi labaad.
Akhri habraaca ilaha iyo saxitaanada



Noqo qofka ugu horreeya ee fikirkiisa kaga dhiiba warkan!