Ciidamada Puntland ayaa Arbacadii qabsaday saldhig milateri oo ku dhow garoonka diyaaradaha Cabdullaahi Yuusuf Axmed ee duleedka waqooyi-bari ee Gaalkacyo, kaddib saacado dagaal culus socday. Puntland ayaa sheegtay inay xirtay 101 qof, isla markaana ay gacanta ku dhigtay 60 dagaalyahan oo dhaawac ah. Somalia Today si madax-bannaan uma xaqiijin tirooyinkaas iyo sheegashooyinka kale ee dagaalka. Madaxweynaha Puntland Siciid Cabdullaahi Deni ayaa sheegay in weerarku ahaa hawlgal amni oo qorshaysan, laguna beegsaday kooxo hubaysan oo khatar ku ahaa kala dambaynta. “Hawlgalka ay ciidamadeennu ka fuliyeen Gaalkacyo waa farriin ku socota cid kasta oo ka hor imanaysa hay’adaha dowlad-goboleedka Puntland,” ayuu Deni ka sheegay shir jaraa’id. Waxa uu sheegay in Puntland uu ka jiro hal ciidan oo keliya, isaga oo ugu baaqay ciidamada kale ee dowladda federaalka taageersan inay isa soo dhiibaan oo ay ku biiraan Daraawiishta Puntland. Saldhigga waxaa haystay xubno ka tirsan Ciidanka Amniga Puntland ee PSF, kuwaas oo dhowaan ku dhawaaqay inay qayb ka yihiin ciidamada amniga qaranka Soomaaliya, sida ay sheegeen mas’uuliyiinta Puntland iyo warbaahinta maxalliga ah. PSF waxaa markii hore loo sameeyay la dagaallanka argagixisada, balse muddo dheer ayuu si madax-bannaan uga shaqaynayay taliska caadiga ah ee Puntland. Khilaafka PSF iyo maamulka Deni ayaa sababay dagaal dhimasho lahaa oo Boosaaso ka dhacay Diseembar 2021. Iskahorimaadyo kale ayaa bishii Luulyo ka dhacay agagaarka Laag, kaddib markii Puntland ay dowladda federaalka ku eedaysay inay gobolka ka dhex dhisayso ciidamo la tartamaya kuwa maamulka. Dagaalku waxa uu billowday waaberigii ka hor, markaas oo ciidamada Puntland ay weerareen saldhigga. Dadka deegaanka ayaa sheegay in la isku adeegsaday madaafiic, qoryaha daran-dooriga u dhaca iyo hub kale. Muuqaallo ay baahiyeen warbaahinta gobolka ayaa markii dambe muujiyay ciidamada Puntland oo gudaha saldhigga ku sugan, halkaas oo ay yaalleen gaadiid milateri, hub iyo rasaas la qabtay. Booliska Puntland ayaa dadka la xiray ku sheegay Giijaale Cabdi Baydoa, oo ay ku tilmaameen taliyaha cutubka Gaalkacyo, iyo saraakiil lagu kala magacaabo Baariyoow iyo Mahad Mowliid. Maamulka ayaa sidoo kale sheegay inuu qabtay qoryo, rasaas, gaadiid milateri, dharka booliska, katiinado, kabo iyo qalab kale. Puntland ayaa ku doodday in qalabka qaarkiis uu ka mid ahaa gargaar uu Shiinuhu siiyay Ciidanka Booliska Soomaaliyeed, balse Somalia Today ma xaqiijin halka uu qalabku ka yimid iyo in dowladda federaalku saldhigga geysay. Ugu yaraan hal wiil ayaa dhintay, hooyadiisna waa ay dhaawacantay markii madfac uu ku dhacay xaafad la deggan yahay, sida ay dad deegaanka ahi u sheegeen warbaahinta maxalliga ah. Qof kale oo rayid ah ayaa la sheegay inuu dhaawacmay, halka shan askari oo Puntland ahna ay dhaawacyo soo gaareen. Khasaaraha guud ee gaaray ciidamada dhinacyada dagaallamay ma cadda. Qaraxyada ayaa qoysas ku qasbay inay ka cararaan xaafadaha garoonka u dhow, ganacsiyo ayaana xirmay, isu socodkiina qaybo ka mid ah waqooyiga Gaalkacyo ayaa gaabis noqday. Gaalkacyo, oo ah xarunta gobolka Mudug, waxaa waqooyigeeda maamula Puntland, koonfurteedana Galmudug. Sannado dib-u-heshiisiin iyo iskaashi amni ah ayaa magaalada ka hirgeliyay xasillooni aan buuxda ahayn, kaddib isku dhacyo hore oo u dhexeeyay labada maamul oo barakiciyay dad rayid ah. Puntland ayaa sheegtay in dagaalkii Arbacada uu daba socday shixnad hub ah oo Talaadadii gaartay dhinaca Gaalkacyo ee Galmudug maamusho. Maamulka ayaa ku andacooday in hubka dowladda federaalku ugu talagashay ciidamo ka hawlgala gudaha Puntland. Iskahorimaad ayaa dhacay markii rag hubaysan ay dhexda ka qabteen qayb ka mid ah shixnadda, ciidamada Galmudugna ay isku dayeen inay dib u soo ceshadaan. Dowladda federaalka iyo Galmudug ma xaqiijin in hubku ka yimid Muqdisho. Jubaland ayaa taageertay Puntland, kuna eedaysay Madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud inuu xasillooni-darro ku fidinayo deegaanno nabdoon. Madaxweynihii hore Shariif Sheekh Axmed iyo ra’iisul wasaarihii hore Xasan Cali Khayre ayaa iyaguna maamulka Xasan Sheekh ku eedeeyay inuu hurinayo colaad gudaha ah, halkii ciidamada qaranka xoogga la saari lahaa dagaalka Al-Shabaab iyo kooxda Daacish. Xiisaddan ayaa sii xoojinaysa khilaafka ku saabsan wax-ka-beddelka dastuurka, doorashooyinka iyo awood-qaybsiga dowladda federaalka iyo dowlad-goboleedyada. Puntland ayaa 2024 joojisay aqoonsiga hay’adaha federaalka, waxayna sheegtay inay si madax-bannaan isu maamuli doonto ilaa laga gaarayo heshiis dastuuri ah oo wadahadal lagu dhaliyay. Dowladda federaalka iyo PSF ayaan ilaa gelinkii dambe ee Arbacada si fagaare ah uga jawaabin eedeymaha Puntland. Dagaalka ka dhacay magaalo laba maamul u kala qaybsan ayaa khatar gelinaya xasilloonidii ay dib-u-heshiisiinta iyo iskaashiga amni ka dhaliyeen Gaalkacyo. Waxa kale oo uu sii adkayn karaa khilaafka siyaasadeed xilli Al-Shabaab iyo Daacish ay weli dalka khatar ku yihiin.