Boqolaal rag hubaysan ah oo isku magacaabay Ciidamada Difaaca Calmiskaad ayaa ka guuray saldhiggoodii Carmo, kuna dhaqaaqay deegaanka Xumbays ee bariga Puntland. Tallaabadan ayaa dhalisay ismariwaa u dhexeeya maleeshiyada iyo ciidamada Puntland. Sarkaal ka tirsan kooxda ayaa sheegay in raggiisu aanay isu dhiibin ama ku biirin ciidamada Puntland, balse ay ka tirsan yihiin Ciidanka Xoogga Dalka, isla markaana aanay aqoonsanayn maamul aan ahayn dowladda federaalka. Puntland ayaa ku tilmaantay maleeshiyo hubaysan oo wax u dhimaya amniga iyo xasilloonida, iyadoo aanay jirin wareegto federaal ah, miisaaniyad ama amar ciidan oo si rasmi ah u aas-aasaya kooxda. Kooxdan ayaa markii ugu horreysay fagaaraha ka soo muuqatay Carmo 17-kii Maarso, markaas oo xubnaheedu ku eedeeyeen Madaxweyne Siciid Cabdullaahi Deni inuu Puntland u maamulayo sidii ganacsi gaar loo leeyahay. Horraantii Luulyo, Ra’iisul Wasaare Xamse Cabdi Barre ayaa sheegay in Muqdisho ay kumannaan askari ka qori doonto Puntland, halka Madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud uu dadka la qorayo ku tilmaamay xubno ka tirsan Ciidanka Xoogga Dalka. Hase yeeshee, dowladda federaalka weli ma soo saarin dukumenti si rasmi ah kooxda u aqoonsanaya, mana ay beenin xiriirka lala xiriirinayo. Warbixintu waxay sheegtay in siyaasiyiin Muqdisho taageerto, oo uu ka mid yahay nin loo yaqaan Mashruuc, ay abaabulayaan maleeshiyada. Abaabulayaashaas ayaa xiriir la leh Aaran Jaan, oo ah shabakad siyaasadeed oo dowladda federaalku ku tiirsanayd gudaha Puntland. Aaran Jaan ayaa lala xiriiriyey iska horimaadkii Garowe ee 2023, kaddib markii doorashooyinkii gobolka Nugaal la hor istaagay. Kooxdu hadda waxay qayb ka tahay mucaaradka siyaasadeed ee ka soo horjeeda maamulka Garowe. Xumbays waxay ku taallaa dhulka ku dhow buuraha Calmiskaad, oo tan iyo 2017 xarun u ahaa Daacish-ta Soomaaliya. Buurahaas waxaa sidoo kale ku yaal xafiiska Al Karrar, oo dhaqaale, dagaalyahanno iyo amarro gaarsiiya laamaha Daacish ee Congo, Mozambique, Kenya, Tanzania iyo meelo kale. Cabdulqaadir Muumin, oo aas-aasay garabka Soomaaliya, ayaa la rumeysan yahay inuu maamulo xafiiskaas, welina lama qaban. Puntland ayaa tan iyo Diseembar 2024 buuraha ka wadday Hawlgalka Hillaac, oo ah gulufkeedii ugu ballaarnaa muddo toban sano ah. Diyaaradaha Maraykanka ayaa 2025 fuliyey ugu yaraan 32 duqeymood oo taageeraya hawlgalka, halka kuwa Imaaraadka Carabta ay fuliyeen 19 kale. Puntland ayaa dagaalka inta badan ka maalgelisa dakhligeeda, iyadoo aan helin saadka uu hawlgalka Midowga Afrika siiyo ciidamada federaalka ee koonfurta Soomaaliya. Ciidamada Puntland oo la shaqaynaya Maraykanka ayaa 25-kii Luulyo ee sannadkii hore deegaanka Laag ee Xumbays ku qabtay Cabdiweli Maxamed Aw Yuusuf iyo laba qof oo kale. Maraykanka ayaa laba sano ka hor u aqoonsaday argagixiso caalami ah, isagoo ku eedeeyey inuu maamulayey dhaqaalaha Daacish, keenayey dagaalyahanno ajnabi ah, isla markaana gudbinayey sahay iyo rasaas. Shabakadihiisa ayaa lagu qiyaasay inay hal sano gudaheed baad iyo lacagaha moobilka ku ururiyeen ku dhowaad $2.5 milyan. Ma jiro caddeyn la daabacay oo Ciidamada Difaaca Calmiskaad ku xiriirinaysa Daacish. Walaaca ugu weyn wuxuu ka dhashay joogitaanka rag hubaysan oo aan si rasmi ah uga amar qaadan maamul ay labada dowladood midkood sheegatay, iyagoo ku sugan dhul ay Daacish weli ku leedahay sahay, farriin-wadayaal iyo hoggaan sare. Siyaasiyiinta abaabulaya maleeshiyada iyo qaar badan oo ka mid ah hoggaanka Daacish waxay ka soo jeedaan beesha Cali Saleebaan, balse wadaagga beeldu keligiis caddeyn uma aha xiriir kooxeed. Jidka Carmo iyo Xumbays wuxuu maraa waddooyinka galbeed ee gala Calmiskaad, halkaas oo Daacish ay lacago kaga qaaddo ganacsiyada Boosaaso iyo gaadiidka u socda dekedda. Sida warbixintu tilmaamayso, maleeshiyo aan lahayn mushahar iyo sahay joogto ah waxay ku qasbanaan kartaa inay deegaanka dhaqaale ka raadiso, taas oo keeni karta iska horimaad ama heshiis ay la gasho kooxda horay halkaas lacagaha uga qaadda. Odayaasha Xumbays iyo Rako-Raaxo ayaa bilaabay dhexdhexaadin. Boqor Cabdirashiid Boqor Cumar ayaa maamulka Puntland ka codsaday inuu ka fiirsado tallaabo kasta oo xaaladda sii xumeyn karta, wuxuuna ku baaqay in ragga laga soo celiyo jiiddaas. Dowladda federaalka weli si rasmi ah uma sheegan kooxda, amarna kuma siin inay hubka dhigto ama dib uga soo laabato. Ganacsatada iyo gaadiidleyda isticmaala jidka Carmo–Xumbays waxay wajahayaan khatar ka dhalan karta kooxo hubaysan oo isku waddo dhaqaale ka raadinaya; haddii dhexdhexaadintu fashilanto, muranka siyaasadeed wuxuu si toos ah u carqaladayn karaa isu socodka dekedda Boosaaso.