Dadka da'doodu u dhexeyso 22 ilaa 25 jir ee ku biiraya suuqa shaqada ayaa wajahaya saameynta ugu weyn ee sirdoonka macmalka (AI), sida lagu muujiyay daraasad ay cusbooneysiiyeen cilmi-baarayaal ka tirsan Jaamacadda Stanford. Daabacaaddii Agoosto 2026 ee warqadda cilmi-baarista ee cinwaankeedu yahay “Canaries in the Coal Mine? Six Facts about the Recent Employment Effects of Artificial Intelligence” ayaa xog cusub iyo tirokoobyo la sifeeyay ku dartay daraasad isla magacan lahayd oo la daabacay sannadkii hore. Cilmi-baarayaashu waxay ogaadeen in isbeddelladii shaqo ee ay hore ugu arkeen shaqaalaha heerka bilowga ah ay sii socdaan isla markaana sii fidayaan. Heerka shaqo ee dadka 22 ilaa 25 jirka ah ee ku jira xirfadaha ugu badan ee AI uu saameeyay ayaa hadda boqolkiiba 19 ka hooseeya dhiggooda ku jira shaqooyinka AI-gu uusan si weyn u saameyn. Si loo go'aamiyo tirooyinkan, kooxda Stanford waxay adeegsadeen qayb ballaaran oo xog mushaar-bixin ah oo qarsoodi laga dhigay, taas oo shirkadda maamulka shaqaalaha ee ADP si joogto ah u ururiso. Kooxdu waxay markaas qiimeysay heerka uu AI u saameyn karo xirfad kasta, iyagoo adeegsanaya laba cabbir. Midka koowaad wuxuu ahaa halbeeg lagu qiyaaso saameynta suurtagalka ah ee suuqa shaqada oo ay hore u sameeyeen cilmi-baarayaal kale. Midka labaadna waa Anthropic Economic Index, oo eegaysa sida xirfadaha kala duwan ay si dhab ah ugu adeegsadaan nidaamka Claude shaqadooda maalinlaha ah. Google ayaa bishii hore soo saartay warbixin kale oo ku salaysan adeegsiga Gemini ee shaqooyinka. Markii la falanqeeyay xogta dhaqaalaha oo dhan, cilmi-baarayaashu waxay heleen farqi yar ama aan muuqan oo u dhexeeya heerarka shaqo ee guud ahaan xirfadaha loo arkay kuwa AI-gu ugu badan iyo ugu yar saameeyay. Hase yeeshee, marka la eego oo keliya dadka 22 ilaa 25 jirka ah, farqi sii ballaaranaya ayaa muuqday. Tan iyo 2022, shaqaalaynta da'daas ee boqolkiiba 40-ka shaqooyinka AI-gu ugu badan saameeyay ayaa hoos u dhacday qiyaastii boqolkiiba 11. Isla muddadaas, shaqaalaynta da'yarta ee boqolkiiba 60-ka shaqooyinka AI-gu ugu yar saameeyay ayaa korortay boqolkiiba 10. Falanqayn dheeraad ah ayaa muujisay in hoos u dhacu aanu inta badan ka iman cayrin shaqaale ama shaqaale iscasila, balse uu ka dhashay heerarka shaqaaleysiinta ee dadka cusub oo hoos uga dhacay shaqooyinka AI-gu saameeyay. Kooxdu waxay sidoo kale sheegtay in saameynta kooxdan da'da ahi ay inta badan tahay tirada shaqooyinka oo yaraata, halkii ay ka ahaan lahayd mushaharka oo hoos u dhaca dadka shaqooyinka helay. Daraasaddu waxay tilmaantay in dhammaan shaqooyinka AI-gu saameyn ku yeelan karo aysan isku si u wajahayn xaaladdan. Anthropic Economic Index ayaa kala saarta hawlaha “automative”, oo AI-gu si buuxda u beddeli karo shaqo hore uu qof u qaban jiray, iyo kuwa “augmentative”, oo AI-gu ka caawiyo shaqaalaha hawlo ay weli u baahan yihiin. Xisaabiyeyaasha, hanti-dhowryada, shaqaalaha qaabilaadda iyo karraaniyada xogta ayaa ka mid ahaa shaqooyinka loo arkay kuwa otomaatiggu ugu badan ku dhici karo. Agaasimayaasha guud iyo kalkaaliyeyaasha caafimaadka diiwaangashan ayaa ka mid ahaa shaqooyinka AI-ga inta badan loogu adeegsado kabid. Shaqooyinka otomaatiggu ku badan yahay ayaa muujinaya heerarka shaqaaleysiinta bilowga ah ee ugu liita. Cilmi-baarayaashu waxay soo jeediyeen in shaqaalaha cusub ay si gaar ah u saameyn karaan shaqooyinka u baahan aqoon “la nidaamiyey” ama codified knowledge. Waa aqoon rasmi ah, la jaangooyay oo la diiwaangeliyey, laguna baran karo waxbarasho, buugaag ama habraacyo qoran. Tani waxay ka duwan tahay aqoonta tacit-ka ah, oo qofku ku kasbado ku-dhaqan, hagid iyo la kulanka xaalado dhab ah marar badan. Xogtu waxay muujisay in shaqooyinka aqoonta nidaamsan u baahan ay leeyihiin koboc shaqaaleyn oo gaabis ah dadka cusub, halka shaqooyinka ku tiirsan aqoonta waayo-aragnimada ay leeyihiin koboc shaqo oo dheereeya shaqaalaha heerka dhexe iyo kuwa sare. Si loo tijaabiyo aragtidan, cilmi-baarayaashu waxay adeegsadeen heerka waxbarashada rasmiga ah ee looga baahan yahay xirfad kasta, sida ku qoran kaydka xogta O*NET. Waxay heleen in waxbarashada sare ay weli yareyn karto farqiga saameynta AI-ga. Xirfadaha ay ku badan yihiin dadka shahaadooyinka jaamacadeed haysta ayaa muujiyey farqi ka yar oo u dhexeeya shaqooyinka AI-gu aadka u saameeyay iyo kuwa aan sidaas u saameyn. Shaqooyinka ay ku yar yihiin jaamiciyiinta, kuwa AI-gu ugu yar saameeyay ayaa koray halka kuwa ugu badan saameeyay ay hoos u dhaceen. Wareysi uu dhowaan siiyay The Washington Post, hormuudka cilmi-baarayaasha Erik Brynjolfsson ayaa ka digay in xogtu tilmaamayso mustaqbal dhow oo shaqooyinka dadkii shaqeynayay kahor xilliga AI ay sii jiraan, halka fursado badan oo loogu talagalay jiilka soo galaya suuqa shaqada ay yaraadaan. Wuxuu sheegay in saameynta shaqooyinka bilowga ah ee ay cabbireen ay tahay mid dhab ah, joogto ah oo sii fidaysa, isaga oo ka walaacsan suuq shaqo oo ilaashanaya tiradiisa guud balse si aamusnaan ah u xiraya albaabka laga galo xirfadda shaqo. Dhalinyarada Soomaaliya iyo Soomaalida qurbaha ee hadda dhisanaya xirfadahooda, warbixintani waxay xusuusinaysaa in shaqooyinka bilowga ahi is beddelayaan. Barashada xirfado laga helo waayo-aragnimo, hagid iyo hawlo ay dadku weli muhiim u yihiin waxay noqon kartaa waddo ka duwan tii hore ee lagu geli jiray suuqa shaqada.